Pyetjet më të shpeshta (PMSH)

PROCEDURA PËR KOMPENSIMIN E SPECIALISTËVE QË SPECIALIZIMIN E PAGUAN ME MJETE VETJAKE

Për shprehjen e interesit për marrjen e kompensimit financiar për specialistët që specializimin e paguajnë nga mjetet e tyre vetjake, është e nevojshme të dorëzohen dokumentet e mëposhtme, përmes arkivit të Ministrisë së Shëndetësisë:

1. Kërkesë për shprehje interesi në formularin bashkëngjitur kësaj procedure, në të cilën përfshihen të dhënat personale të mjekut, institucioni shëndetësor publik ku mjeku është në specializim, universiteti ku kandidati është në specializim, si dhe të dhënat e kontaktit, përkatësisht adresa e emailit dhe numri i telefonit.

2. Kopje e vendimit për regjistrimin në specializim të kandidatit.

3. Certifikatë nga Agjencia e Punësimit për përcaktimin e statusit të punësimit.

4. Formulari M1/M2 - Regjistrim/Deregjistrim në sigurimet shoqërore të detyrueshme.

Në fund të muajit aktual, të gjitha aplikacionet e pranuara dërgohen te Fondi për Sigurim Shëndetësor të Republikës së Maqedonisë së Veriut, ku me vendim të bordit drejtues shpërndahen fondet për kompensimin e rënë dakord me institucionin publik shëndetësor ku do të kryhet specializimi. Pas kësaj, Fondi për Sigurim Shëndetësor i Republikës së Maqedonisë së Veriut i dërgon çdo institucioni publik shëndetësor njoftim për listën e kandidatëve/specialistëve për marrjen e kompensimit financiar.

• Institucioni publik shëndetësor i njofton kandidatët për procedurën e mëtejshme dhe nënshkruan kontratë me secilin specialist veç e veç. Pagesa e kompensimit financiar realizohet përmes institucionit publik shëndetësor.

Për informacione shtesë kontaktoni në email: ana.dimova@zdravstvo.gov.mk

Sipas Ligjit për Mbrojtjen Shëndetësore, punonjësit shëndetësorë me arsim të lartë në fushën e mjekësisë mund të specializohen nëse, përveç kushteve të parashtruara në paragrafën (1) të këtij neni, kanë edhe së paku gjashtë muaj punë sipas licencës së fituar për punë në kujdesin primar shëndetësor në qendër shëndetësore.

Për shprehjen e interesit për kryerjen e praktikës së paguar gjashtë mujore, është e nevojshme të dorëzoni dokumentet e mëposhtme përmes arkivit të Ministrisë së Shëndetësisë:

1. Letër shprehjeje interesi, në të cilën do të përfshihen të dhënat personale të mjekut, institucioni shëndetësor publik ku mjeku dëshiron të kryejë praktikën, si dhe të dhënat e kontaktit, përkatësisht adresa e emailit dhe numri i telefonit.

2. Kopje e licencës/certifikatës për kalimin e provimit shtetëror.

3. Certifikatë nga Agjencia e Punësimit për përcaktimin e statusit të punësimit.

Procesi për fillimin e praktikës së paguar është si vijon:

• Në fund të muajit aktual, të gjitha aplikacionet e pranuara dërgohen te Fondi për Sigurim Shëndetësor, ku me vendim të bordit drejtues caktohen fondet për kompensimin tuaj financiar në institucionin shëndetësor ku do të kryeni praktikën. Pastaj, institucioni publik shëndetësor paraqet kërkesë për marrëveshje nga Ministria e Financave, përmes Ministrisë së Shëndetësisë dhe FZORSM. Kur të merret marrëveshja, institucioni publik shëndetësor për të cilin keni aplikuar do t’ju kontaktojë për fillimin e praktikës së paguar.

Për informacione shtesë kontaktoni në email: ivo.koret@zdravstvo.gov.mk

Në bashkëngjitje është udhëzimi për dokumentacionin e nevojshëm (formulari) për vënien në treg të detergjentëve, në përputhje me Ligjin për Kimikatet (nenet 121, 122, 123, 124, 125 dhe 126), si dhe me Rregulloren për metodat e përcaktimit të biodegradueshmërisë së substancave surfaktante në detergjentë, si dhe metodat referuese për testimin dhe analizën e detergjentëve (Fletorja Zyrtare e RMV 74/11) dhe Rregulloren për të dhënat mbi përmbajtjen e detergjentëve që duhet të jenë të shënuara në paketim, si dhe rregullat e përgjithshme dhe të veçanta për etiketimin e paketimit të detergjentëve (Fletorja Zyrtare e RMV 84/11).

Për informacione shtesë, kontaktoni në email: luljeta.vela@zdravstvo.gov.mk

Kjo çështje është në kompetencë të sektorit për kimikate dhe rregullohet me rregulloren për formën dhe përmbajtjen e kërkesës dhe dokumentacionin e nevojshëm për futjen në treg të cigareve elektronike dhe/ose kontejnerëve për mbushje njëherëshe ose shumëherëshe (Fletorja Zyrtare e RMV nr. 238/2022), si dhe me Ligjin për duhanin dhe produktet e ngjashme (Fletorja Zyrtare e RMV nr. 98/2019). Për këto çështje, personat juridikë duhet të konsultojnë Ligjin për duhanin dhe produktet e ngjashme (Fletorja Zyrtare e RMV nr. 98/2019).

Për informacione më konkrete lidhur me dokumentacionin e nevojshëm, kontaktoni në email: maja.evrosimovska@zdravstvo.gov.mk

Këto çështje rregullohen me Ligjin për Kimikatet (Fletorja Zyrtare nr. 145/10, 53/11, 164/13, 116/15 dhe 37/16) dhe Ligjin për Prekursoret (Fletorja Zyrtare nr. 37/04, 40/07, 62/08, 53/11 dhe 149/15), si dhe Rregulloren për kushtet e hollësishme lidhur me ambientet dhe pajisjet që personat juridikë që ushtrojnë tregti me kimikate duhet t’i plotësojnë (Fletorja Zyrtare 132/08).

Për informacione më të detajuara dhe për të lehtësuar punën e subjekteve të interesuara, Sektori i Kimikateve ka përgatitur udhëzime për dokumentacionin e nevojshëm për marrjen e lejeve për ushtrimin e tregtisë me kimikate dhe prekursorë, si dhe formularë/kërkesa për të dy aktivitetet:

• Udhëzime për dokumentacionin e nevojshëm për personat juridikë që ushtrojnë tregti ose përdorim të kimikateve.

• Udhëzime për dokumentacionin e nevojshëm për personat juridikë që ushtrojnë tregti me prekursorë.

• Udhëzime për dokumentacionin e nevojshëm për personat juridikë që ushtrojnë prodhimin e kimikateve.

1.  Formular/Kërkesë për marrjen e lejes për ushtrimin e tregtisë me prekursorë.

2. Formular/Kërkesë për vazhdimin e lejes për ushtrimin e tregtisë me prekursorë.

(Të rrethohen numri për të cilin i referohet kërkesa)

A është vaksinimi i detyrueshëm në Republikën e Maqedonisë së Veriut?

Sipas Kalendarit të Imunizimit, imunizimi aktiv është i detyrueshëm për personat e një moshe të caktuar (nga 0 deri në 18 vjeç).

Vaksinimi është i rregulluar me ligj përmes Ligjit për mbrojtjen e popullsisë nga sëmundjet infektive (Gazeta Zyrtare e RM nr. 66/04, 139/08, 99/09, 149/2014, 150/15 dhe 37/16 dhe Gazeta Zyrtare e RMV nr. 257/20) si dhe me Rregulloren për imunoprofilaksi, kemoprofilaksi, personat që i nënshtrohen këtyre masave, mënyrën e zbatimit dhe mbajtjen e evidencave dhe dokumentacionit (Gazeta Zyrtare e RM nr. 177/15).

Sa është përfshirja e fëmijëve të vaksinuar dhe rivaksinuar me vaksinat nga Kalendari i Imunizimit?

Instituti i Shëndetit Publik i Republikës së Maqedonisë së Veriut është përgjegjës për përgatitjen e raporteve vjetore për zbatimin e imunizimit në vend.
Në vijim është lidhja për raportet (nga viti 2015 deri në vitin 2022): https://iph.mk/mk/home/izvestai?cookieS=1

Pse duhet të vaksinohen fëmijët?

Imunizimi mund ta shpëtojë jetën e fëmijës suaj.
Falë përparimeve në shkencën mjekësore dhe zbulimit të vaksinave të reja, fëmija juaj tani mund të mbrohet nga më shumë sëmundje se kurrë më parë. Disa sëmundje që dikur infektonin ose vrisnin mijëra fëmijë, sot janë eliminuar plotësisht, ndërsa të tjerat janë pranë zhdukjes — kryesisht për shkak të vaksinave të sigurta dhe efektive. Poliomyeliti është një shembull i ndikimit të madh të vaksinave. Në vendin tonë, rasti i fundit i poliomielitit është regjistruar në vitin 1987, dhe që nga qershori i vitit 2002, Republika e Maqedonisë së Veriut ka marrë Certifikatën për Eradikimin e Poliomielitit (Vendi pa Polio) nga OBSH, së bashku me vendet e tjera të rajonit evropian.

Vaksinimi është shumë i sigurt dhe efektiv.
Vaksinat mund të shkaktojnë pak shqetësim, dhimbje, skuqje ose ndjeshmëri në vendin e injektimit, por këto janë minimale në krahasim me dhimbjen, shqetësimin dhe traumat që shkaktojnë sëmundjet që këto vaksina parandalojnë. Reaksionet serioze anësore pas vaksinimit, si reaksionet e rënda alergjike, janë shumë të rralla. Përfitimet nga vaksinat në parandalimin e sëmundjeve janë shumë më të mëdha se efektet anësore të mundshme te pothuajse të gjithë fëmijët.

Immunization protects others you care about.
Children in the Republic of North Macedonia still get diseases that can be prevented by vaccines. In fact, we have seen a resurgence of measles in the past few years. While some infants are too young to be protected by vaccination, others may not be able to receive certain vaccines due to severe allergies, weakened immune systems caused by conditions such as leukemia, or other reasons. To protect them, it is important that you and your children who can be vaccinated are fully immunized. This not only protects your family but also helps prevent the spread of these diseases to your friends and loved ones.

Imunizimi mund t’i kursejë familjes suaj kohë dhe para.
Një fëmijë me një sëmundje që mund të parandalohet me vaksinë mund të ndalohet të shkojë në kopësht ose shkollë, dhe kjo nënkupton mungesë të prindit/kujdestarit nga puna. Disa sëmundje që mund të parandalohen me vaksina mund të shkaktojnë paaftësi afatgjata dhe mund të sjellin një barrë financiare për shkak të mungesës nga puna, shpenzimeve të trajtimit ose kujdesit afatgjatë për paaftësi. Përkundrazi, vaksinimi kundër këtyre sëmundjeve është investimi më ekonomikisht i dobishëm dhe është falas për të gjithë fëmijët.

Imunizimi mbron brezat e ardhshëm.
Vaksinat kanë zvogëluar dhe eliminuar shumë sëmundje që kanë vrarë ose shkaktuar paaftësi serioze te njerëzit vetëm disa breza më parë. Nëse vazhdojmë të vaksinojmë tani dhe arrijmë imunizim të plotë, prindërit në të ardhmen mund të besojnë se disa sëmundje të sotme më nuk do t’u dëmtojnë fëmijët e tyre.

A është e sigurt të vaksinohen foshnjat në moshë shumë të vogël?

Përgjigje: Po. Vaksinat ndihmojnë fëmijët të luftojnë sëmundje të caktuara serioze dhe vdekjeprurëse me të cilat trupi i tyre ende nuk mund të përballojë. Edhe pse foshnja merr antitrupa nga nëna gjatë shtatzanisë, ajo nuk merr antitrupa për pertusis, tetanus, hepatit B dhe Haemophilus tip b, prandaj nuk është e mbrojtur nga këto infeksione gjatë muajve të parë. Prandaj është e rëndësishme të fillohet imunizimi në moshën 2 muajshe. Fëmijët fillojnë vaksinimin herët sepse në atë periudhë janë më të ndjeshëm ndaj sëmundjeve. Vaksinat forcojnë sistemin e tyre imunitar. Sipas Kalendarit tonë të Imunizimit, fëmijët e vaksinuar janë të mbrojtur nga 12 sëmundje potencialisht serioze deri në moshën 1 vjeç.

A mundet sistemi imunitar i foshnjës të përgjigjet ndaj më shumë se një vaksine në të njëjtën kohë?

Vaksinat forcojnë sistemin imunitar dhe e bëjnë atë të fortë dhe të gatshëm për të luftuar sëmundjet që parandalohen me vaksina. Që nga lindja, foshnjat ekspozohen ndaj mijëra baktereve, dhe vetëm një pjesë e vogël e sistemit imunitar përdoret për t’u përgjigjur vaksinave. Studime të shumta kanë treguar se vaksinat e kombinuara janë po aq efektive sa edhe ato individuale dhe nuk kanë rrezik më të lartë të efekteve anësore.

Pse është e rëndësishme të ndiqet kalendari i imunizimit?

• Orari i vaksinave bazohet në shkencë

• Orari është i sigurt dhe funksionon mirë

• Redukton rrezikun që foshnja të zhvillojë frikë dhe ankth nga injeksionet

• Rreziku për efekte anësore është i njëjtë pavarësisht nëse vaksinat jepen së bashku apo veç e veç

• Do të reduktoni numrin e vizitave dhe kohën e shpenzuar për vaksinim

What is herd immunity?

Herd immunity occurs when a sufficient number of people are immunized (either naturally or artificially) against a certain infectious disease, which reduces the chance of susceptible individuals getting sick or remaining unprotected. To achieve herd immunity, the immunization coverage threshold varies depending on how contagious the disease is. For example, for measles, which is extremely contagious, 95% of the population needs to be vaccinated to achieve herd immunity.

Does the MMR vaccine cause autism?

No, the MMR vaccine, nor any other vaccine, causes autism or autistic disorders. Many studies have shown that there is no link between receiving vaccines and the development of autism, and that vaccine ingredients (such as Thimerosal) do not affect the development of autism. On the contrary, children who are not vaccinated have the same risk of autism as vaccinated children. A study conducted in Denmark in 2002 involving 537,303 children showed that there is no connection between vaccination and the occurrence of autism spectrum disorder.

Cila është përfitimi nga vaksina kundër HPV-së?

Vaksina kundër HPV-së është vaksina e vetme që mbron nga infeksionet prekanceroze dhe kanceri. Sipas Orarit tonë të Imunizimit, vajzat në moshën 12 vjeç duhet të marrin dy doza të vaksinës kundër HPV-së, me një interval prej 6 muajsh. Në disa vende, vaksinimi kundër HPV-së fillon edhe nga mosha 9 vjeç. Mbrojtja e hershme funksionon më së miri. Duhet ta mbrosh fëmijën tënd shumë më parë para se të ketë kontakt me virusin.

A janë vaksinat që siguron shteti të sigurta?

Vaksinat që siguron shteti janë të sigurta dhe efektive. Ministria e Shëndetësisë vazhdimisht dhe në kohë siguron vaksina nga prodhues të njohur ndërkombëtarisht, të cilat patjetër plotësojnë kritere strikte të cilësisë. Për secilën vaksinë, MALMED jep miratimin për futjen në treg të secilës seri, duke garantuar kështu edhe më shumë sigurinë e vaksinave. Me përditësimin e fundit të Orarit të Imunizimit në vitin 2019, me futjen e vaksinave kundër rotavirusit dhe pneumokokut, krahas vendeve evropiane, sigurojmë mbrojtje nga gjithsej 13 sëmundje infektive.

A janë përbërësit në vaksina të sigurt?

Vaksinat mund të jenë vaksina të gjalla të dobësuara ose vaksina të çaktivizuara. Vaksinat e gjalla të dobësuara përmbajnë baktere ose viruse të dobësuara në kushte laboratorike, të cilat nuk mund të shkaktojnë sëmundje ose mund të zhvillojnë një formë shumë të lehtë të sëmundjes. Vaksinat e çaktivizuara përmbajnë baktere ose viruse të çaktivizuara, pjesë të baktereve ose toksoidë që nuk mund të shkaktojnë sëmundje. Disa substanca që përmbajnë vaksinat janë të nevojshme për të siguruar efikasitetin e tyre dhe për t’i mbajtur të qëndrueshme dhe të sigurta. Këta përbërës testohen me kujdes dhe janë të sigurta, dhe gjenden në vaksina në sasi shumë të vogla.

Pyetje: Cilat vaksina përdoren aktualisht për imunizimin e detyrueshëm dhe nga cilët prodhues?

Sipas Ligjit për Fertilizimin e Ndihmuar Biomedikal, Neni 12-g, paragrafi 1, bartësja gestacionale ka të drejtë të lindë një fëmijë/fëmijë të gjallë për një person tjetër vetëm një herë.

Gruaja që dëshiron të jetë bartëse gestacionale në procedurën për fertilizim të ndihmuar (BPO), duhet të plotësojë kushtet e mëposhtme:

• Të jetë shtetase e Republikës së Maqedonisë së Veriut;

• Të jetë në gjendje të mirë psikofizike dhe shëndetësore të përgjithshme;

• Të jetë të paktën 25 vjeçe dhe deri në moshën kur gruaja është në gjendje të mirë psikofizike dhe shëndetësore që lejon shtatzëni dhe lindje të shëndetshme;

• Të jetë nënë e të paktën një fëmije në momentin e fillimit të procedurës së BPO;

• Të mos i jenë hequr ose kufizuar të drejtat prindërore;

• Të mos ketë dënim efektiv me burg mbi gjashtë muaj për kryerjen e një vepre penale;

• Të mos ketë aftësi të kufizuar ose të hequr për veprimtari juridike;

• Të mos jetë person me çrregullime mendore ose me pengesa në zhvillimin intelektual;

• Të mos jetë i varur nga droga ose substanca të tjera psikotrope ose alkool;

• Të mos ketë sëmundje kronike të rënda ose sëmundje ngjitëse të pashërueshme.

E drejta për të filluar procedurën e BPO me bartëse gestacionale i takon burrit dhe gruas të martuar, shtetas të Republikës së Maqedonisë së Veriut. Personat në bashkëjetesë jashtëmartesore ose në çdo formë tjetër partneriteti nuk kanë të drejtë të fillojnë procedurën e BPO me bartëse gestacionale.

Çifti i martuar ka të drejtë të paraqesë kërkesë për fillimin e procedurës së BPO me bartëse gestacionale nëse gruaja ka mungesë të lindur/fituar të mitrës ose anomali të lindur të mitrës që nuk mund të korrigjohet me procedura kirurgjikale moderne bazuar në mjekësi të bazuar në prova ose dëmtime të pakorrigjueshme të mitrës.

Çifti i martuar ka të drejtë të paraqesë kërkesë për fillimin e procedurës së BPO me bartëse gestacionale nëse gruaja ka mungesë të lindur ose të fituar të vezoreve ose anomali të lindur të vezoreve që nuk mund të korrigjohet me procedura kirurgjikale moderne bazuar në mjekësi të bazuar në prova ose dëmtime të pakorrigjueshme të vezoreve.

Çifti i martuar ka të drejtë të paraqesë kërkesë për fillimin e procedurës së BPO me bartëse gestacionale nëse burri ka sterilitet që nuk mund të kurohet me procedura moderne bazuar në mjekësi të bazuar në prova dhe në të njëjtën kohë gruaja ka dy kushtet e mësipërme.

Si arsye për paraqitjen e kërkesës për fillimin e procedurës së BPO me bartëse gestacionale pranohet gjithashtu të paktën tre tentativa të pasuksesshme të shtatzënisë nga gruaja, kur janë përjashtuar të gjitha shkaqet dhe faktorët e tjerë përveç dëmtimeve të mitrës.

Si arsye për paraqitjen e kërkesës për fillimin e procedurës së BPO me bartëse gestacionale pranohet edhe ekzistenca e një sëmundjeje tek gruaja që është kundërindikacion për shtatzëni për shkak të komplikimeve të mundshme serioze kërcënuese për jetën dhe pasojave, përfshirë edhe vdekjen.

Çiftet e martuara që duan të regjistrohen në Regjistrin e Çifteve të Martuara duhet të dorëzojnë dokumentacionin e mëposhtëm:

• Certifikatë shtetësie (original ose kopje e noterizuar);

• Extract nga libri i martesës (original ose kopje e noterizuar);

• Kopje e kartës së identitetit (e noterizuar);

• Dokumentacion mjekësor si provë që plotësohen kushtet për fillimin e procedurës (original).

Për regjistrim në Regjistrin e Bartësve Gestacional duhet të dorëzohen dokumentet e mëposhtme:

• Certifikatë shtetësie (original ose kopje e noterizuar);

• Extract nga libri i lindjeve (original ose kopje e noterizuar);

• Extract nga libri i lindjeve për fëmijën/fëmijët (original ose kopje e noterizuar);

• Kopje e kartës së identitetit (e noterizuar).

Aplikacionet për regjistrim në të dy regjistrat mund të printohen dhe dorëzohen në Ministrinë e Shëndetësisë nga personat e interesuar.

Drejtuar Komisionit për vlerësimin e përmbushjes së kushteve në lidhje me hapësirën, pajisjet dhe personelin për marrjen e miratimit për kultivimin e kanabisit për qëllime mjekësore, është e nevojshme të dorëzoni një kërkesë për marrjen e miratimit për kultivimin e kanabisit për qëllime mjekësore, si dhe një elaborat, dmth planin për kultivimin e kanabisit për qëllime mjekësore.

Dokumentet që duhet të bashkëngjiten me kërkesën:

1. Dëshmi për regjistrimin e personit juridik në Regjistrin Qendror të Republikës së Maqedonisë së Veriut (jo më i vjetër se gjashtë muaj)

2. Dëshmi për pronësinë e hapësirës/siperfaqes ku do të kultivohet kanabis për qëllime mjekësore ose kontratë qiraje ose listë prone

3. Elaborat/plan për kultivimin e kanabisit për qëllime mjekësore

4. Dëshmi për pagesën e taksës administrative dhe pagesat për procedurën e kërkesës

5. Dëshmi për personelin

6. Dëshmi për sigurimin fizik 24 orësh

Dokumentet duhet të jenë origjinale ose kopje të noterizuara.

Udhëzime të përgjithshme për përgatitjen e elaboratit/planit për kultivimin e kanabisit për qëllime mjekësore.

Nëse ju nevojiten informacione shtesë, ju lutem kontaktoni në: dragana.petrusevska@zdravstvo.gov.mk